Psychedelische drugs kunnen bijna net zo levensveranderend zijn als bijna dood

Psychedelische drugs kunnen bijna net zo levensveranderend zijn als bijna-dood ervaringen

Psychedelische trips en bijna-doodervaringen hebben enkele gemeenschappelijke kenmerken sezer66/Shutterstock

Af en toe ondergaan mensen die lijden onder intense onrust en trauma een diepgaande verandering. Ze voelen een nieuw gevoel van welzijn, doel en waardering van het leven. Hun relaties worden authentieker en intiemer. Ze voelen zich alsof ze wakker zijn geworden en op een intensere manier leven.

In mijn recente boek Buitengewoon Ontwaken laat ik zien dat transformatie vaak volgt op een sterfgeval, de diagnose kanker, een periode van depressie of verslaving of tijd in de gevangenis. Ik heb echter ontdekt dat de meest transformerende gebeurtenis die mensen kunnen meemaken een bijna-doodervaring (BDE) is, wanneer een persoon ofwel heel dicht bij de dood komt ofwel voor korte tijd sterft.

Ik was gefascineerd toen ik een recent nieuw onderzoek las, waarin de transformerende effecten van BDE’s en psychedelica werden vergeleken, uitgevoerd door onderzoekers van de John Hopkins University School of Medicine in de VS.

De studie analyseerde de ervaringen van meer dan 3.000 mensen die veranderingen rapporteerden in hun houding ten opzichte van de dood na ofwel een psychedelische ervaring of een NDE. Vier psychedelische stoffen werden onderzocht, waaronder psilocybine (het actieve bestanddeel in paddo’s) en ayahuasca, een Zuid-Amerikaans brouwsel dat het natuurlijke hallucinogeen DMT bevat.

In het onderzoek beschreven mensen zowel drugs- als BDE-ervaringen die een positievere houding ten opzichte van de dood teweegbrachten, met minder angst. Mensen meldden een aanzienlijke toename in psychologisch inzicht, welzijn en betekenis in hun leven.

De studie vond enkele verschillen tussen verschillende psychedelica. Vergeleken met mensen die psilocybine of LSD namen, rapporteerden degenen die ayahuasca of DMT namen langer aanhoudende en positievere effecten.

Een onwaarschijnlijk verband

Deelnemers beschreven beide soorten ervaringen als spiritueel of mystiek, met een gevoel van eenheid, transcendentie, heiligheid en ontzag. Deze elementen waren sterker bij psychedelische ervaringen. Mensen die een BDE hadden gehad, rapporteerden de gebeurtenis echter vaker als “de meest betekenisvolle, spiritueel significante, inzichtgevende en uitdagende ervaring van hun leven”.

BDE’s en psychedelische ervaringen hebben enkele zeer verschillende kenmerken. Tot de gemeenschappelijke elementen van BDE’s behoren het reizen door de duisternis naar een licht (of een transcendente plaats), het bereiken van een grens of point of no return, het ontmoeten van overleden familieleden of een levensbeschouwing. Maar deze komen niet voor bij psychedelische trips.

Het kan dus vreemd lijken dat ze gelijkaardige transformerende effecten hebben.

Rups metamorfose

Mensen die psychedelica hebben gebruikt of een bijna-doodervaring hebben gehad, hebben het gevoel dat ze een metamorfose hebben ondergaan.
Darkdiamond67/Shutterstock

Maar beide soorten ervaringen brengen ons buiten de beperkingen van ons vertrouwde bewustzijn. Onze normale toestand is om de wereld te zien door een filter van gedachten, met een nooit eindigende stroom van associaties die door onze geest gaan.

Onze dagelijkse omgeving lijkt vertrouwd en alledaags. We hebben het gevoel in dualiteit met de wereld te leven, in onze geest en ons lichaam en de rest van de wereld “daarbuiten”.

In BDE’s en psychedelica wordt de wereld een andere plaats. Er is een gevoel van eenheid en harmonie dat aanvoelt als een natuurlijke eigenschap van de wereld die op de een of andere manier buiten ons normale bewustzijn is gebracht. Dit verhoogde bewustzijn heeft een openbarende kwaliteit. Hoewel veel psychedelische ervaringen hallucinerende elementen bevatten, zijn de ervaringen in deze zin eigenlijk een glimp naar een diepere werkelijkheid.

BDE’s houden een ontmoeting met de dood in, die ons bewust maakt van de kostbaarheid van het leven. Veel mensen die een BDE hebben, hebben het gevoel dat ze in feite voor korte tijd gestorven zijn. Dit is waarschijnlijk de reden waarom de studie vaststelde dat BDE’s meer transformerend waren dan psychedelische ervaringen.

Wat is een bijna-dood ervaring?

Bij veel bijna-doodervaringen sterft een persoon kortstondig in klinische zin. Bijvoorbeeld, na een hartstilstand kunnen de hersenen en het lichaam voor een korte periode stilvallen alvorens gereanimeerd te worden. In veel gevallen van hartstilstand (ongeveer 20%, volgens sommige studies) melden mensen dat, hoewel hun hersenen geen tekenen van activiteit vertoonden, zij een opmerkelijke reeks ervaringen hadden.

Typisch melden ze dat ze hun lichaam verlaten en van boven naar beneden kijken (soms medische procedures in detail beschrijvend), dan wegzweven in de ruimte. Zij kunnen een overzicht van hun hele leven zien, voorbij flitsen in de ruimte van een paar seconden.

Hoewel BDE’s hooguit een paar minuten duren, hebben ze bijna altijd een transformerend effect (psychedelische ervaringen duren meestal veel langer, tot wel een paar uur). Mensen ondergaan een grote verschuiving in perspectief en waarden.

Ze worden minder materialistisch en meer altruïstisch. Ze voelen zich meer verbonden met de natuur, met meer liefde en medeleven voor anderen. Zij hebben een verhoogd gevoel voor schoonheid, en genieten vaak van eenzaamheid en inactiviteit op een manier zoals zij dat voorheen nooit hadden gedaan.

Er zijn vele pogingen gedaan om BDE’s te rationaliseren als een hallucinatie veroorzaakt door ongewone hersenactiviteit, maar tot nu toe is er geen bevredigende verklaring voor gevonden. Het feit dat de ervaringen bijna altijd een krachtige en blijvende transformatie teweegbrengen, wijst er naar mijn mening sterk op dat ze geen hallucinatie zijn. Ze zouden zeker niet zo’n krachtig effect hebben als het illusies waren.

Het belangrijkste verschil is…

Niet alle – of zelfs de meeste – psychedelische ervaringen zijn levensveranderend, natuurlijk. In de bovenstaande studie wordt niet besproken hoe vaak psychedelica zo’n effect hebben. Voor zover wij weten, kunnen de deelnemers verschillende andere psychedelische ervaringen hebben gehad die hen niet diep hebben geraakt. BDE’s daarentegen zijn bijna altijd transformerend.

Een paper uit 2012 onderzocht de overeenkomsten tussen NDE’s en DMT en ontdekte dat blijvende verandering veel minder vaak voorkwam na DMT. Het effect van psychedelica hangt af van de context, en de intentie en psychologische eigenschappen van de persoon. Psychedelica hebben meer kans om transformerend te werken als ze in een spirituele context worden benaderd, in tegenstelling tot toevallig gebruik. Recent onderzoek suggereert ook dat psychedelica kunnen helpen bij het verlichten van depressie en angst en kunnen leiden tot een verhoogd emotioneel welzijn.

Psychedelische reizen moeten niet lichtvaardig worden ondernomen. Maar, onder de juiste omstandigheden, kunnen ze bijna net zo onthullend zijn als bijna-dood ervaringen.

The Conversation

Steve Taylor werkt niet voor, geeft geen advies aan, bezit geen aandelen van of wordt niet gefinancierd door bedrijven of organisaties die baat hebben bij dit artikel, en heeft buiten zijn academische aanstelling geen andere relevante banden bekend gemaakt.